Program „Czyste Powietrze” umożliwia wymianę starych, nieefektywnych urządzeń grzewczych na nowe, efektywne źródła ciepła oraz daje możliwość kompleksowej modernizacji systemów ogrzewania i wentylacji w domach jednorodzinnych [1][3]. Od 31 marca 2025 roku obowiązują zaktualizowane zasady programu, które szczegółowo określają, jakie urządzenia można wymienić i jakie technologie są preferowane [1]. W tym artykule przedstawiono kluczowe informacje — czego dotyczy wymiana, jakie są wymagania formalne oraz które urządzenia kwalifikują się do dofinansowania.
Kategorie urządzeń objętych wymianą w programie „Czyste Powietrze”
Podstawą udziału w programie jest wymiana nieefektywnego źródła ciepła, czyli tzw. „kopciucha” — kotła na paliwo stałe o klasie niższej niż 5 według EN 303–5 lub urządzenia niespełniającego aktualnych norm emisji [1][3]. Program przewiduje także wymianę lub modernizację instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) i przygotowania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) [3][4].
Dofinansowanie obejmuje także montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji), a także kompleksowe działania termomodernizacyjne — jednak podstawą jest zawsze trwałe wyłączenie starego pieca oraz instalacja nowego, efektywnego urządzenia [3][6].
Urządzenia kwalifikowane do dofinansowania
Najważniejsze i preferowane urządzenia grzewcze kwalifikowane do wymiany to:
- Pompy ciepła (powietrzne, gruntowe) – wskazywane jako technologie priorytetowe. Muszą być fabrycznie nowe, zgodne z wymaganiami programu i wpisane na listę ZUM (Zielone Urządzenia i Materiały), gdzie obowiązkowe [6][3][4].
- Kotły na pellet lub na biomasę – dopuszczone tylko, jeśli spełniają wymagania emisyjne oraz figurują na liście ZUM [6][4].
- Ogrzewanie elektryczne – realizowane tam, gdzie jest to przewidziane dokumentacją programu [6].
- Podłączenie do sieci ciepłowniczej w miejsce starego pieca [6].
- Rekuperatory (centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła) – wymiana lub montaż w ramach poprawy efektywności energetycznej domu [3][6].
Z listy dofinansowania zostały wykluczone kotły gazowe — ich zakup nie podlega już wsparciu [6].
Wymagania techniczne i formalne dotyczące wymiany
Wszystkie urządzenia objęte dofinansowaniem muszą być fabrycznie nowe i posiadać potwierdzoną zgodność z obowiązującymi normami [4]. W przypadku pomp ciepła, kotłów na pellet czy rekuperatorów, obowiązuje wymóg zgodności z aktualną listą ZUM [4].
Warunkiem rozliczenia dotacji jest trwały demontaż starego urządzenia grzewczego — wymagany jest dokument (np. karta zezłomowania) poświadczający wyłączenie „kopciucha” z eksploatacji [1][3]. Proces obejmuje także przygotowanie stosownej dokumentacji technicznej (audyt energetyczny, protokoły demontażu, faktury, świadectwo charakterystyki energetycznej) [3][1].
Dodatkowo budynek, którego dotyczy inwestycja, przez minimum 5 lat od zakończenia przedsięwzięcia musi pozostać mieszkalny — nie można w tym czasie demontować zamontowanych urządzeń ani instalować innych niespełniających wymogów programu [1].
Instalacja nowego systemu i modernizacja pozostałych elementów
Program pozwala uzyskać wsparcie nie tylko na samo urządzenie grzewcze — przykładowo, pompy obiegowe, zasobniki c.w.u., rurociągi, armatura, systemy odprowadzania spalin czy elementy wentylacji (centrala, kanały, wymiennik ciepła) także mogą być montowane i finansowane jako część inwestycji [3][4].
Działania modernizacyjne w ramach programu można łączyć z kompleksową termomodernizacją – czyli ociepleniem domu, wymianą stolarki okiennej i drzwiowej oraz montażem systemów rekuperacji, co przekłada się na całościowy wzrost efektywności energetycznej budynku [3][2].
Znaczenie listy ZUM i zgodności technologicznej
W programie kluczowe jest, aby nowe urządzenia i materiały znajdowały się na liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM) lub jednoznacznie spełniały zawarte tam standardy jakości oraz efektywności [4][6]. Wszystkie rozwiązania muszą być zgodne z krajowymi i europejskimi normami, a ich wybór decyduje o przyznaniu dofinansowania [4][1].
Urządzenia spoza wykazu ZUM nie kwalifikują się do wsparcia — wybrany model należy sprawdzić przed złożeniem wniosku, by nie utracić szansy na dofinansowanie [4][6].
Procedura wymiany urządzenia krok po kroku
Wymiana urządzenia w programie „Czyste Powietrze” obejmuje kilka kluczowych etapów: ocenę istniejącego źródła ciepła, decyzję o jego demontażu, wybór odpowiedniego nowego urządzenia zgodnego z katalogiem kwalifikowanych produktów, realizację montażu i niezbędnej modernizacji instalacji c.o./c.w.u., a na końcu odbiór prac oraz złożenie wszystkich wymaganych dokumentów rozliczeniowych [1][3].
Na każdym etapie kluczowa jest zgodność z aktualnymi wytycznymi programu oraz katalogiem kosztów kwalifikowanych, by zapewnić sobie prawidłową wypłatę dotacji i trwałość inwestycji [1][3][4].
Podsumowanie: kompleksowa wymiana urządzeń i wymogi programu
Program „Czyste Powietrze” daje możliwość wymiany starych urządzeń grzewczych na nowoczesne, niskoemisyjne technologie: pompy ciepła, kotły na biomasę na zgodnych zasadach, elektryczne ogrzewanie lub podłączenie do sieci ciepłowniczej. Dodatkowo finansuje urządzenia i komponenty towarzyszące (instalacje, rekuperację) oraz działania towarzyszące, jak termomodernizacja i audyt energetyczny [3][6][7].
Kluczowe wymagania to trwały demontaż starego pieca, instalacja fabrycznie nowego i spełniającego normy urządzenia oraz zgodność z wykazem ZUM, a także przestrzeganie warunków formalnych i okresu trwałości przez co najmniej 5 lat [1][4].
Źródła:
- [1] https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/pytania-i-odpowiedzi/nowy-program-czyste-powietrze-obowiazujacy-od-31-marca-2025
- [2] https://lepiej.tauron.pl/styl-zycia/czyste-powietrze-zasady-programu/
- [3] https://czystepowietrze.gov.pl/do-pobrania/poradniki-dla-beneficjenta/podrecznik-nowego-programu-czyste-powietrze-obowiazujacego-od-31-marca-2025-r/czesc-1
- [4] https://www.termofol.pl/aktualnosci/program-czyste-powietrze-2025-nowe-zasady-jak-zlozyc-wniosek
- [5] https://henitom.com/blog/czyste-powietrze-zmiany-w-programie-na-2025-rok-o-ktorych-musisz-wiedziec/
- [6] https://adenergo.pl/blog/prawo-dotacje-energetyczne/czyste-powietrze-2025-na-co-mozna-dostac-dofinansowanie
- [7] https://www.gov.pl/web/gov/skorzystaj-z-programu-czyste-powietrze
- [8] https://czystepowietrze.gov.pl
- [9] https://www.czystepowietrze.eu
EnergiaPoradnik.pl to specjalistyczny portal branżowy poświęcony technologiom odnawialnych źródeł energii. Dostarczamy praktycznej wiedzy o fotowoltaice, pompach ciepła, energii wiatrowej, systemach geotermalnych oraz rozwiązaniach biomasowych.