Zielony certyfikat stanowi potwierdzenie wytworzenia każdej 1 MWh energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł energii (OZE) takich jak energia wiatrowa, słoneczna, wodna oraz biomasa. System ten zapewnia producentom OZE dodatkowy przychód, umożliwiając obrót certyfikatami na rynku energii i motywując do dalszych inwestycji w zieloną energię[1][2][3][4][5].
Definicja i znaczenie zielonego certyfikatu
Zielony certyfikat to prawo majątkowe wystawiane dla każdego 1 MWh energii wyprodukowanej z OZE. Jego główne znaczenie polega na wspieraniu produkcji energii ze źródeł odnawialnych poprzez mechanizm finansowego bodźca oraz tworzeniu przejrzystego systemu potwierdzania pochodzenia zielonej energii[1][2][3][5]. Certyfikaty są wydawane po zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) i konwersji świadectw pochodzenia energii.
W praktyce system zielonych certyfikatów w Polsce funkcjonuje od 1 października 2005 r. i stanowi kluczowy ilościowy mechanizm wsparcia dla producentów energii z OZE, umożliwiając im uzyskanie dodatkowych przychodów ze sprzedaży tych certyfikatów[2][3][5].
Jak działa system zielonych certyfikatów?
Proces przyznania zielonego certyfikatu rozpoczyna się od rejestracji instalacji jako instalacji OZE w odpowiednim rejestrze. Następnie producent zgłasza ilość wyprodukowanej energii do Urzędu Regulacji Energetyki, który przeprowadza audyt autentyczności. Po pozytywnej weryfikacji URE wystawia świadectwo pochodzenia, które jest następnie konwertowane na zielony certyfikat jako prawo majątkowe[1][2][4][5].
Certyfikaty mogą być sprzedawane na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), zapewniając producentom dodatkowe zyski. Odbiorcy przemysłowi oraz przedsiębiorstwa energetyczne, które zużywają powyżej 100 GWh energii rocznie, są zobowiązane do zakupu i umorzenia określonej ilości tych certyfikatów w celu spełnienia ustawowego udziału energii z OZE w ogólnym zużyciu energii. W roku 2025 udział ten wynosi 8,5%[5][6].
Kto może otrzymać zielony certyfikat?
Zielony certyfikat otrzymują producenci energii z OZE, których instalacje zostały uruchomione przed 1 lipca 2016 r. Uprawnione są zarówno duże przedsiębiorstwa energetyczne, jak i małe podmioty realizujące projekty na bazie instalacji słonecznych, wiatrowych, wodnych czy biomasowych[1][4][5].
Dla nowych instalacji, uruchomionych po 1 lipca 2016 r., przewidziano osobny system wsparcia – mechanizm aukcyjny OZE. W ten sposób zachowano efektywność systemu wsparcia i dostosowywanie go do aktualnych potrzeb sektora energetyki odnawialnej[2][4].
Kluczowe mechanizmy i elementy systemu
Podstawowym dokumentem stanowiącym o przyznaniu certyfikatu jest świadectwo pochodzenia energii z OZE. Rejestracja odbywa się w Rejestrze Świadectw Pochodzenia prowadzonym przez Prezesa URE, a obrót certyfikatami jest realizowany głównie na Towarowej Giełdzie Energii. Wartość rynkowa certyfikatów podlega mechanizmom podaży i popytu, uzależnionym od ustawowego poziomu obowiązkowego umorzenia oraz realnej ilości dostępnych certyfikatów[3][5][6][9].
System przewiduje także okresowe zmiany procentowego udziału zużycia energii potwierdzonego pochodzeniem z OZE. Przedsiębiorstwa energetyczne i duzi odbiorcy przemysłowi muszą umarzać odpowiednią ilość certyfikatów – obowiązek ten na rok 2025 wynosi 8,5%. Wydane certyfikaty tracą ważność po ich umorzeniu, co stanowi element regulacji rynku oraz motywuje do produkcji zielonej energii[5][6].
Obowiązki i korzyści dla uczestników systemu
Dla producentów OZE system oznacza możliwość uzyskania dodatkowych przychodów oprócz zysku ze sprzedaży wyprodukowanej energii. Dochód z certyfikatów podnosi rentowność inwestycji w OZE i przyczynia się do rozwoju sektora. Dla przedsiębiorstw energetycznych oraz odbiorców przemysłowych zużywających ponad 100 GWh energii rocznie system wiąże się z ustawowym obowiązkiem zakupu i umorzenia certyfikatów, co napędza popyt na rynku TGE i wpływa na cenę praw majątkowych[1][5][6].
Certyfikaty pełnią również rolę narzędzia transparentności w sektorze energetycznym, umożliwiając kontrolę i monitorowanie udziału energii odnawialnej w rynku krajowym. Podobne mechanizmy stosuje się w szeregu krajów europejskich, m.in. we Włoszech, Belgii i Szwecji, realizując cele polityki klimatycznej Unii Europejskiej[2][5].
Zmiany i przyszłość systemu zielonych certyfikatów
System zielonych certyfikatów w Polsce stopniowo zmierza ku większemu znaczeniu aukcji OZE dla nowych instalacji. Wsparcie poprzez certyfikaty dotyczy coraz mniejszego udziału rynku z powodu naturalnego wygaszania uprawnień starszych instalacji OZE. Nadal jednak pozostaje to istotny element polityki klimatycznej oraz narzędzie stymulujące rozwój odnawialnych źródeł energii[2][5].
Wzrost poziomu obowiązkowego umorzenia oraz zmieniający się krajobraz energetyczny sprawiają, że system zielonych certyfikatów w dalszym ciągu podlega dostosowaniom, nadzorowanym przez Prezesa URE. Mechanizmy podobne do polskiego działają również w innych krajach UE, realizując wspólne cele zrównoważonej transformacji energetycznej[2][5].
Podsumowanie
Zielony certyfikat to narzędzie potwierdzające wyprodukowanie 1 MWh energii elektrycznej z OZE. Wydawany jest producentom, których instalacje powstały przed 1 lipca 2016 r., po rejestracji w systemie i audycie Urzędu Regulacji Energetyki. Certyfikaty można sprzedawać na rynku TGE, a ich obowiązkowe umorzenie dotyczy podmiotów takich jak firmy energetyczne i odbiorcy zużywający powyżej 100 GWh energii rocznie. W 2025 r. quota umorzenia wynosi 8,5%. Polska, podobnie jak inne kraje UE, systematycznie rozwija ten system jako jeden z mechanizmów transformacji energetyki ku źródłom odnawialnym[1][2][3][4][5][6][9].
Źródła:
- [1] https://beleafsa.pl/zielony-certyfikat-co-to-jest-i-jak-dziala/
- [2] https://hnl.pl/czym-sa-zielone-certyfikaty-i-do-czego-sluza/
- [3] https://pl.wikipedia.org/wiki/System_zielonych_certyfikat%C3%B3w
- [4] https://www.sunvalley.pl/pl/post/zielony-certyfikat-co-to-jest-i-do-czego-sluzy
- [5] https://www.rachuneo.pl/artykuly/zielone-certyfikaty
- [6] https://corab.pl/aktualnosci/zielone-certyfikaty-2021-czym-sa
- [9] https://www.gov.pl/web/klimat/zielone-certyfikaty-a-bezpieczenstwo-cenowe-dla-obywateli
EnergiaPoradnik.pl to specjalistyczny portal branżowy poświęcony technologiom odnawialnych źródeł energii. Dostarczamy praktycznej wiedzy o fotowoltaice, pompach ciepła, energii wiatrowej, systemach geotermalnych oraz rozwiązaniach biomasowych.