Jakie normy pieców obowiązują w nowych budynkach mieszkalnych? Od 1 stycznia 2026 roku na terenie Polski wchodzi w życie całkowity zakaz stosowania kotłów bezklasowych na węgiel i drewno oraz urządzeń niespełniających norm Ekoprojektu lub nieposiadających odpowiednich filtrów. Te wymagania dotyczą także pieców kaflowych, kominków i kóz o sprawności poniżej 80%. Nowe budynki mieszkalne muszą już na etapie budowy posiadać instalacje grzewcze zgodne z surowymi wymogami unijnymi i krajowymi. Poniżej znajdują się najważniejsze informacje na temat obecnie obowiązujących norm oraz procesu ich egzekwowania.
Kluczowe normy i wymagania dla pieców w nowych budynkach
W nowych budynkach mieszkalnych można stosować wyłącznie urządzenia grzewcze spełniające normy Ekoprojektu lub posiadające klasę 5 lub wyższą. W praktyce oznacza to korzystanie z kotłów o bardzo niskiej emisji pyłów oraz nowoczesnych rozwiązań takich jak pompy ciepła, kotły gazowe lub kotły na pellet o potwierdzonej wysokiej sprawności. Wszystkie urządzenia muszą posiadać certyfikat potwierdzający zgodność z Rozporządzeniem UE 2015/1189, określającym limity emisji i minimalną efektywność sezonową.
Piece kaflowe, kominki i kozy, aby mogły być instalowane w nowych budynkach, muszą wykazać sprawność wynoszącą co najmniej 80% lub posiadać certyfikat Ekoprojektu. To znacząco ogranicza możliwość używania tradycyjnych rozwiązań bez odpowiedniej modernizacji lub wyposażenia w specjalistyczne filtry, takie jak elektrofiltry, które redukują emisję zanieczyszczeń.
Zakazy, harmonogramy i konsekwencje prawne
Od początku 2026 roku bezklasowe kotły, tzw. „kopciuchy”, a także kotły klasy 3 i 4 stają się nielegalne niemal w całej Polsce. W zależności od województwa regionalne uchwały antysmogowe mogą wprowadzać indywidualne harmonogramy, lecz zasada krajowa pozostaje niezmienna: tylko klasa 5 lub Ekoprojekt. Poszczególne regiony np. Pomorskie czy Wielkopolska szczegółowo określają dodatkowe ograniczenia dla kominków i pieców, wymagając od nich odpowiednich filtrów lub sprawności od 2026 roku.
Za naruszenie powyższych wymogów grożą dotkliwe kary: mandat w wysokości do 500 zł nakładany przez straż miejską/gminną oraz grzywna do 5000 zł orzekana przez sąd. Kontrole realizowane są cyklicznie, mogą być również reakcją na zgłoszenia sąsiadów lub urzędników. Kary te mogą być wymierzane wielokrotnie, aż do czasu likwidacji źródła niezgodnego z obowiązującymi normami.
Klasyfikacja kotłów i pieców – praktyczne znaczenie
Dozwolone są wyłącznie kotły klasy 5 lub wyższej. Oznacza to, że urządzenie charakteryzuje się niską emisją szkodliwych substancji do atmosfery. Piece, kominki i kozy muszą spełniać wymogi ekoprojektu lub osiągać sprawność minimum 80%. Kotły starego typu, pozbawione certyfikatów i sprawności technicznej, są w pełni eliminowane z użytkowania. W praktyce kotły klasy 5 emitują 10-15 razy mniej pyłów w porównaniu do kotłów pozaklasowych.
W nowo powstałych budynkach konieczne jest zamontowanie wyłącznie instalacji grzewczych zgodnych z obowiązującymi przepisami, co wyklucza możliwość zastosowania tanich pieców o wysokiej emisji, nawet jeżeli są nowe. Nowe prawo wymusza inwestowanie w urządzenia certyfikowane i regularnie kontrolowane pod względem zgodności z normami efektywności oraz emisji pyłów.
Wsparcie i trendy ekologiczne
Proces wymiany źródeł ciepła na nowoczesne i ekologiczne systemy grzewcze wspierany jest przez krajowy program „Czyste Powietrze”. Pozwala on właścicielom domów na uzyskanie wsparcia finansowego przy wymianie przestarzałych pieców na urządzenia spełniające normy unijne. Instalacja nowoczesnych kotłów, pomp ciepła czy gazowych systemów grzewczych staje się standardem w nowych budynkach.
Coraz bardziej widoczny jest trend ku neutralności emisyjnej i dążeniu do zerowej emisji pyłów. Rozwój efektywnych filtrów elektrostatycznych umożliwił zwiększenie liczby modernizowanych instalacji tak, by nawet tradycyjne kominki mogły spełnić wymogi Ekoprojektu. Dzięki temu właściciele nieruchomości mogą zdecydować się na zachowanie niektórych systemów grzewczych, pod warunkiem ich odpowiedniego dostosowania i wyposażenia w niezbędne systemy oczyszczania spalin.
Kontrole, obowiązki właścicieli i wymogi techniczne
Nowe budynki mieszkalne muszą już na etapie odbioru technicznego wykazywać, że zastosowane urządzenia grzewcze spełniają aktualne, restrykcyjne normy. Weryfikacja dotyczy zarówno rodzaju urządzenia, jak i osiąganej sprawności oraz poziomu emisji pyłów. Zastosowanie niezgodnego pieca, nawet w nowym obiekcie, skutkuje koniecznością natychmiastowej wymiany i ponoszeniem odpowiedzialności finansowej.
Straż miejska i powołane do tego organy gminne regularnie prowadzą kontrole, podczas których sprawdzają dokumentację, certyfikaty oraz sposób użytkowania instalacji grzewczych. Brak certyfikatu Ekoprojektu lub niedostateczna sprawność pieca natychmiast obliguje do wymiany lub modernizacji urządzenia.
Podsumowanie najważniejszych norm pieców w nowych budynkach
Wszystkie nowe budynki mieszkalne od 2026 roku muszą być wyposażone wyłącznie w kotły klasy 5 lub urządzenia spełniające normy Ekoprojektu. Zakaz obejmuje także piece kaflowe, kominki i kozy o sprawności poniżej 80% lub nieposiadające efektywnych filtrów. Mandaty i grzywny za nieprzestrzeganie przepisów są wysokie, a kontrole prowadzone są cyklicznie oraz na zgłoszenie. Właściciele nowo wybudowanych domów muszą od początku inwestować w efektywne, ekologiczne instalacje zgodne z najnowszymi przepisami, co wpisuje się w krajowy kierunek walki o czyste powietrze i redukcję emisji zanieczyszczeń.
EnergiaPoradnik.pl to specjalistyczny portal branżowy poświęcony technologiom odnawialnych źródeł energii. Dostarczamy praktycznej wiedzy o fotowoltaice, pompach ciepła, energii wiatrowej, systemach geotermalnych oraz rozwiązaniach biomasowych.