Czym są zielone certyfikaty i dlaczego zyskują na znaczeniu?

Zielone certyfikaty pełnią kluczową rolę w realizacji celów zrównoważonego rozwoju i wspierają produkcję energii z odnawialnych źródeł. Od momentu ich wprowadzenia w Polsce, stanowią istotny element polityki energetycznej, mając jednocześnie bezpośredni wpływ na sektor energii oraz działania przedsiębiorstw energetycznych [1][2][3].

Czym są zielone certyfikaty?

Zielone certyfikaty to prawa majątkowe, które powstają w wyniku przekształcenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej wyprodukowanej z odnawialnych źródeł energii (OZE). Każdy certyfikat reprezentuje konkretną ilość energii wytworzoną przez instalację OZE – najczęściej jest to 1 MWh, choć w niektórych źródłach można spotkać odniesienie do 1 kWh [1][3][4][7]. Do grupy tych źródeł należą m.in. energia wiatrowa, słoneczna, wodna, geotermalna oraz biomasa [4][5][6].

Certyfikaty są zbywalne na Rynku Praw Majątkowych Towarowej Giełdy Energii (TGE) oraz mogą być przedmiotem umarzania przez Urząd Regulacji Energetyki (URE) na żądanie nabywcy. Wprowadzony w 2005 r. system funkcjonuje przede wszystkim dla instalacji wybudowanych przed 1 lipca 2016 r. [2][3][4].

Mechanizm działania zielonych certyfikatów

Proces pozyskania zielonego certyfikatu rozpoczyna się od produkcji energii elektrycznej przez wytwórcę OZE. Po udokumentowaniu ilości wyprodukowanej energii zgłasza się on do URE, które po pozytywnej weryfikacji wydaje świadectwo pochodzenia [2][3][5]. Dokument ten jest elektronicznie rejestrowany w Rejestrze Świadectw Pochodzenia.

Kolejnym etapem jest automatyczna konwersja świadectwa pochodzenia na zielony certyfikat. Każda wyprodukowana MWh (lub kWh) to jeden certyfikat. Następnie wytwórca OZE może go sprzedać na rynku TGE lub bezpośrednio zainteresowanym podmiotom, generując dodatkowy przychód [1][2][3].

Głównymi kupującymi zielone certyfikaty są przedsiębiorstwa energetyczne, które mają ustawowy obowiązek udziału „zielonej” energii w swojej sprzedaży – jest to tzw. mechanizm wymagalnego portfela (RPS). Podmioty muszą odpowiednią liczbę certyfikatów umorzyć (wycofać z obrotu) w celu udokumentowania wywiązania się z wymagań dotyczących udziału OZE [2][3][5].

Znaczenie zielonych certyfikatów i aktualne trendy

Zielone certyfikaty stanowią nie tylko mechanizm wsparcia ekonomicznego dla starszych instalacji OZE, ale również narzędzie promocji energii odnawialnej w gospodarce [1][3][7]. Certyfikaty te są świadectwem ekologicznego pochodzenia energii i przyczyniają się do poprawy przejrzystości oraz wiarygodności działań prośrodowiskowych przedsiębiorstw.

Obecnie system zielonych certyfikatów został wyparty przez system aukcyjny w przypadku nowych instalacji uruchamianych po 1 lipca 2016 r. [4]. Dla starszych OZE wciąż jednak pełni istotną rolę. W ostatnich latach ceny certyfikatów osiągnęły najniższy poziom w historii. Skutkuje to obniżeniem rentowności części istniejących instalacji, co z kolei przekłada się na presję cenową oraz konieczność przebudowy modeli biznesowych wytwórców energii [4][9].

Wzrost znaczenia zielonych certyfikatów widoczny jest również w kontekście nowych regulacji dotyczących emisji oraz wymagań stawianych firmom w zakresie zrównoważonego rozwoju. Coraz więcej przedsiębiorstw traktuje certyfikaty nie tylko jako ekonomiczny obowiązek, lecz także element swojej strategii odpowiedzialności społecznej i środowiskowej [1][7][8].

Kluczowe pojęcia i zależności systemu

Funkcjonowanie zielonych certyfikatów opiera się na oddzieleniu wartości fizycznej energii od jej „zielonego” charakteru. Wytwórca może sprzedać energię elektryczną niezależnie od certyfikatu, podczas gdy „zielony” certyfikat reprezentuje korzyść środowiskową związaną z jej produkcją [1][3][5].

System oparty jest na mechanizmie podaży i popytu. Popyt generowany jest przede wszystkim przez obowiązek RPS wymagający od sprzedawców umarzania określonej liczby certyfikatów każdego roku. Podaż zależy od ilości energii wytwarzanej przez instalacje OZE objęte systemem. W efekcie cena zielonych certyfikatów ustala się na poziomie giełdowym, odzwierciedlając bieżące warunki rynkowe oraz aktualną legislację [2][3][6].

Bezpośredni wpływ na całość systemu mają zmiany regulacyjne oraz polityka klimatyczna państwa. Zielone certyfikaty stymulują inwestycje w czyste źródła energii i przyspieszają transformację energetyczną, jednocześnie wpływając na koszty ponoszone przez odbiorców energii [3][8][9].

Podsumowanie

Zielone certyfikaty pozostają jednym z najważniejszych narzędzi wspierających promocję energii odnawialnej w Polsce. Dzięki mechanizmowi oddzielania fizycznej energii od certyfikatu pochodzenia skutecznie motywują wytwórców do długofalowych inwestycji w OZE, nawet mimo zmian na rynku oraz spadku wartości certyfikatów [1][4][5].

Ich rosnące znaczenie bierze się nie tylko z ustawowych wymogów, ale także z coraz większej świadomości ekologicznej odbiorców oraz potrzeby spełniania norm i standardów ESG przez największe przedsiębiorstwa. System zielonych certyfikatów zapewnia transparentność i umożliwia weryfikację proekologicznych działań biznesu – zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym [7][8].

Źródła:

• [1] https://beleafsa.pl/zielony-certyfikat-co-to-jest-i-jak-dziala/
• [2] https://hnl.pl/czym-sa-zielone-certyfikaty-i-do-czego-sluza/
• [3] https://pl.wikipedia.org/wiki/System_zielonych_certyfikat%C3%B3w
• [4] https://www.rachuneo.pl/artykuly/zielone-certyfikaty
• [5] https://corab.pl/aktualnosci/zielone-certyfikaty-2021-czym-sa
• [6] https://wybieram.axpo.com/blog/zielone-certyfikaty
• [7] https://www.ey.com/pl_pl/insights/climate-change-sustainability-services/zielone-certyfikaty
• [8] https://www.gov.pl/web/klimat/zielone-certyfikaty-a-bezpieczenstwo-cenowe-dla-obywateli
• [9] https://wysokienapiecie.pl/108579-zielone-certyfikaty-najtansze-w-historii-co-to-oznacza/