Czy wodór można uznać za odnawialne źródło energii?

Czy wodór można uznać za odnawialne źródło energii? Kluczowa odpowiedź jest następująca: wodór odnawialny nie jest odnawialnym źródłem energii, lecz nośnikiem energii wyprodukowanym z odnawialnych źródeł, takich jak energia słoneczna, wiatrowa czy wodna, w procesie elektrolizy wody. Wyjaśnienie tej różnicy oraz analiza roli wodoru w transformacji energetycznej wymaga zrozumienia definicji, procesów technologicznych i aktualnych regulacji prawnych.

Definicja i status prawny wodoru odnawialnego

Wodór odnawialny to wodór wytwarzany w wyniku procesu elektrolizy wody przy użyciu energii pozyskanej wyłącznie z odnawialnych źródeł energii (OZE). Produkcja ta nie generuje emisji gazów cieplarnianych, co czyni wodór czystym nośnikiem energii wykorzystywanym w gospodarce zeroemisyjnej [1][2][6][7]. Zgodnie z Ustawą o OZE z 20 lutego 2015 r. obowiązującą w Polsce oraz regulacjami Unii Europejskiej, wodór może być uznany za paliwo odnawialne pochodzenia niebiologicznego, pod warunkiem spełnienia zasady „dodatkowości”, czyli jego produkcja nie prowadzi do zwiększenia całkowitego zużycia energii elektrycznej z sieci [1][3][4][5]. Unia Europejska ustaliła również ramy czasowe i techniczne dla rozwoju wodoru odnawialnego, zakładając przejściowe dopasowanie miesięczne produkcji wodoru do produkcji energii z OZE przed rokiem 2030 [3][4].

Wodór odnawialny jako nośnik energii, a nie źródło energii

Wodór odnawialny nie jest uznawany za odnawialne źródło energii. Stanowi jednak kluczowy nośnik energii, pozwalający na magazynowanie, transport i wykorzystanie nadwyżek energii wyprodukowanej z OZE. Oznacza to, że wodór ten nie jest pierwotnym źródłem, lecz magazynuje i przekazuje energię pochodzącą z odnawialnych źródeł w formie chemicznej [2][4]. Dzięki temu umożliwia integrację odnawialnych mocy w systemie energetycznym, stabilizację sieci i redukcję emisji w sektorach trudno redukowalnych, takich jak przemysł ciężki, transport czy produkcja chemikaliów [2].

Procesy technologiczne produkcji wodoru odnawialnego

Podstawowym procesem wytwarzania wodoru odnawialnego jest elektroliza wody, polegająca na rozkładzie cząsteczek H2O na wodór i tlen przy wykorzystaniu energii elektrycznej z OZE [1][2][6][7]. Proces ten nie generuje żadnych emisji gazów cieplarnianych. Produkcja jest w pełni zależna od dostępności energii odnawialnej, co podporządkowuje ją regulacjom wymagającym dopasowania czasowego do podaży energii z OZE (korelacja produkcji wodoru z produkcją energii odnawialnej w danej lokalizacji, np. miesięcznie do 2030 roku) [3][4]. Do realizacji tej technologii niezbędne są wielkoskalowe elektrolizery, rozwijane na coraz większą skalę – ich instalacja na masową skalę planowana jest od 2028 r. zarówno w UE, jak i w Polsce [3][5].

Ważnym aspektem technologii wodorowych jest magazynowanie wodoru, które pozwala na długoterminowe przechowywanie energii elektrycznej i jej późniejsze wykorzystanie w różnych gałęziach gospodarki [1][2][6][7]. Wodór jest też transportowany specjalnie budowanymi sieciami przesyłowymi oraz instalacjami dystrybucyjnymi, które są integralnym elementem przyszłego systemu energetycznego UE [3][5].

Znaczenie wodoru odnawialnego w strategiach UE i Polski

Unia Europejska wyznaczyła ambitne cele w zakresie produkcji i wdrożenia wodoru odnawialnego. Do 2030 roku planowana jest krajowa produkcja na poziomie 10 milionów ton oraz import 10 milionów ton, co wymaga zaangażowania około 500 TWh energii odnawialnej [3][4]. Zgodnie z polityką REPowerEU oraz Pakietem „Gotowi na 55”, wodór odnawialny ma odegrać strategiczną rolę w dekarbonizacji europejskiej gospodarki [3][4]. W Polsce wdrożenie produkcji i przesyłu wodoru regulowane jest nowelizacją prawa energetycznego oraz projektami krajowymi, takimi jak B17G, które określają zasady funkcjonowania operatorów systemów wodorowych [5].

Zasada „dodatkowości” odgrywa tu kluczową rolę – produkcja wodoru odnawialnego ma być powiązana bezpośrednio z rozwojem nowych źródeł OZE i nie może generować dodatkowego obciążenia dla istniejącej sieci energetycznej [3][4][5]. Regulacje te mają zagwarantować, że wdrażanie technologii wodorowych faktycznie przyczynia się do ograniczenia emisji i stymuluje rozwój zielonej energetyki.

Rola wodoru odnawialnego w transformacji energetycznej

Choć wodór odnawialny nie jest Źródłem energii, stanowi fundamentalny element zielonej transformacji. Dzięki możliwości magazynowania i późniejszego uwalniania energii produkowanej z OZE, wodór pozwala na efektywne wykorzystanie niestabilnych mocy z odnawialnych źródeł, szczególnie w okresach nadpodaży i niedoborów energii [2][6][7]. UMOŻLIWIA on również zastępowanie paliw kopalnych w najbardziej emisyjnych branżach, takich jak przemysł chemiczny, nawozowy czy hutnictwo, a także w sektorze transportowym.

Czysty bilans emisji CO2 w produkcji wodoru odnawialnego (przy energii pochodzącej wyłącznie z OZE) jest kluczowy w ocenie jego wpływu na środowisko. Stosowane są rygorystyczne metodyki obliczania emisji także dla zakładów produkujących wodór z mieszaniny odnawialnych i kopalnych źródeł energii, by zapewnić transparentność całego łańcucha wartości [4].

Podsumowanie

Podsumowując, wodór odnawialny nie jest źródłem energii odnawialnej, lecz nośnikiem energii produkowanej z OZE. Pełni rolę strategiczną jako magazynator, stabilizator i dystrybutor energii w nowoczesnych gospodarkach, przyczyniając się do dekarbonizacji i efektywności systemów energetycznych. Rozwój technologii wodorowych wdrażany zgodnie z wymogami UE i polskiego prawa oraz ścisłym powiązaniem z rozwojem OZE powoduje, że wodór odnawialny zajmuje kluczowe miejsce w doktrynie transformacji energetycznej Europy.

Źródła:

• [1] https://portalochronysrodowiska.pl/w/wodor-odnawialny-3543.html
• [2] https://seshydrogen.com/odnawialny-wodor-rola-w-rozwoju-nowoczesnej-i-zrownowazonej-gospodarki/
• [3] https://www.energetyka-rozproszona.pl/artykuly/komisja-europejska-proponuje-definicje-odnawialnego-wodoru/
• [4] https://poland.representation.ec.europa.eu/news/wodor-odnawialny-2023-02-15_pl
• [5] https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/definicje-wodoru-odnawialnego-operatorzy-nowelizacja-ustawy-prawo-energetyczne-wodor-15121.html
• [6] https://ase.pl/pl/wodor-jako-przyszlosc-energetyki-jak-firmy-moga-skorzystac-z-zielonych-rozwiazan-wodorowych
• [7] https://greenspark.com.pl/wodor-a-odnawialne-zrodla-energii-kierunek-rozwoju/