Do kiedy można jeszcze uzyskać zielone certyfikaty? To pytanie nurtuje wielu wytwórców energii odnawialnej oraz uczestników rynku energetycznego. Możliwość uzyskania zielonych certyfikatów pozostaje otwarta wyłącznie dla tych, których instalacje zostały uruchomione do 2016 roku. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowe informacje o zasadach funkcjonowania systemu, aktualnych obowiązkach oraz wpływie zmian na rynek zielonych certyfikatów.
Na czym polega system zielonych certyfikatów?
System zielonych certyfikatów działa w Polsce od 2005 roku i stanowi kluczowy mechanizm wsparcia dla produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Polega on na wydawaniu świadectw pochodzenia dla wytwórców energii z OZE, które mogą być następnie sprzedawane na rynku. Dzięki temu wytwórcy, oprócz klasycznych przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej, uzyskują dodatkowe źródło dochodów. Certyfikaty są nabywane głównie na Towarowej Giełdzie Energii przez firmy handlujące energią.
System ten obejmuje wyłącznie instalacje uruchomione do 2016 roku. Po tym roku dla nowych inwestycji obowiązuje już system aukcyjny. Oznacza to, że nowsze instalacje nie mają już możliwości przystąpienia do programu zielonych certyfikatów i korzystają z innych mechanizmów wsparcia.
Kto może uzyskać zielone certyfikaty?
Możliwość uzyskania zielonych certyfikatów została ograniczona wyłącznie do instalacji uruchomionych do 2016 roku. Każdy wytwórca energii elektrycznej z OZE, spełniający ten warunek, ma prawo do występowania o świadectwo pochodzenia dla wyprodukowanej energii. Dla instalacji oddanych do użytku po 2016 roku, jedynym legalnym sposobem uzyskania wsparcia pozostaje udział w systemie aukcyjnym.
W praktyce oznacza to, że nie można już uzyskać zielonych certyfikatów w przypadku nowych inwestycji OZE. Rejestracja do systemu była możliwa pred 2016 rokiem. Aktualne regulacje nie przewidują wyjątków od tej zasady, nawet w przypadku rozbudowy instalacji będącej już w systemie.
Obowiązki dotyczące zielonych certyfikatów w latach 2026–2028
Od 2026 roku obowiązuje nowy poziom wymaganej ilości zielonych certyfikatów na rynku. Rozporządzenie opublikowane 29 sierpnia 2025 roku jasno ustala, że tzw. obowiązek OZE na lata 2026, 2027 i 2028 wynosi 9% każdego roku. Z kolei obowiązek błękitnych certyfikatów (dotyczących biogazu rolniczego) ustalono na poziomie 0,5% na każdy z tych lat.
Powyższe wartości to minimalny udział, jakiego spełnienia wymaga się od sprzedawców energii oraz dużych odbiorców. Są oni prawnie zobowiązani do zakupu i umarzania określonego wolumenu certyfikatów. Ich koszty zostają następnie przeniesione na końcowego odbiorcę poprzez ceny energii.
Warto zaznaczyć, że pierwotnie zakładano wyższe wartości – nawet 13% w 2026 roku – jednak rząd zdecydował się na obniżenie celu i jego stałą wysokość do 2028 roku.
Dlaczego możliwość uzyskania zielonych certyfikatów została ograniczona?
Przełomowym momentem było wprowadzenie w 2016 roku systemu aukcyjnego jako alternatywy dla dotychczasowych świadectw pochodzenia. Celem tej zmiany było stworzenie efektywniejszego i przewidywalnego mechanizmu wsparcia dla nowych źródeł energii odnawialnej, a także ograniczenie kosztów utrzymania systemu zielonych certyfikatów dla odbiorców końcowych.
Pozostawienie możliwości korzystania z zielonych certyfikatów tylko dla starszych instalacji pozwoliło na stopniowe wygaszanie tego wsparcia i ograniczenie presji na ceny energii. Dzięki temu ci, którzy uruchomili swoje instalacje przed 2016 rokiem, nadal mogą korzystać ze świadectw pochodzenia w przewidzianym okresie wsparcia.
Jak długo jeszcze można uzyskiwać zielone certyfikaty?
Aktualnie zdobycie zielonych certyfikatów możliwe jest wyłącznie dla instalacji, które zostały oddane do użytku do 2016 roku. System zielonych certyfikatów wciąż funkcjonuje, a świadectwa pochodzenia są przyznawane za energię wyprodukowaną przez te instalacje, zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Nie przewiduje się rozszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskiwania certyfikatów oraz nie zapowiedziano zniesienia systemu dla już uczestniczących w nim instalacji. Wytwórcy energii z OZE wprowadzający swoje instalacje po 2016 roku korzystają z rozwiązań przewidzianych w systemie aukcyjnym i nie mają możliwości ubiegania się o świadectwa pochodzenia.
Wpływ nowych regulacji na rynek zielonych certyfikatów
Wysokość obowiązku OZE ma bezpośredni wpływ na opłacalność udziału w systemie dla uprawnionych producentów. Utrzymanie stałego obowiązku OZE na poziomie 9% w latach 2026–2028 zapewnia stabilność rynku i przewidywalność przychodów dla posiadaczy instalacji objętych certyfikatami. To z kolei pozwala planować długoterminową strategię rozwoju oraz korzystać ze świadectw aż do wygaśnięcia ich uprawnień.
Zmniejszenie obowiązku w latach wcześniejszych skutkowało silnym obniżeniem cen zielonych certyfikatów i spadkiem rentowności instalacji OZE działających w tym mechanizmie. Aktualna, przewidywalna wysokość obowiązku powinna wesprzeć stabilność rynku i zwiększyć efektywność samego systemu wsparcia.
Podsumowanie – do kiedy można uzyskać zielone certyfikaty?
Możliwość uzyskania zielonych certyfikatów istnieje wyłącznie dla instalacji OZE wprowadzonych do eksploatacji do 2016 roku. Nowe inwestycje pozostają poza tym systemem i są objęte mechanizmem aukcyjnym, obowiązującym od 2016 roku. System zielonych certyfikatów będzie funkcjonował dla uprawnionych wytwórców co najmniej do 2028 roku, zgodnie z obecnie ogłoszonymi poziomami obowiązku dla lat 2026–2028.
Nie przewiduje się możliwości ponownego otwarcia systemu dla nowych instalacji. Dla istniejących uprawnionych wytwórców zielone certyfikaty pozostają kluczowym źródłem przychodu za produkcję energii z OZE, aż do momentu wygaśnięcia ich indywidualnych uprawnień.
EnergiaPoradnik.pl to specjalistyczny portal branżowy poświęcony technologiom odnawialnych źródeł energii. Dostarczamy praktycznej wiedzy o fotowoltaice, pompach ciepła, energii wiatrowej, systemach geotermalnych oraz rozwiązaniach biomasowych.