Które źródła energii nazywamy odnawialnymi i dlaczego?

Odnawialne źródła energii to kategoria energetyczna, która zyskuje obecnie coraz większe znaczenie w Polsce oraz w polityce energetycznej Unii Europejskiej. Są one definiowane jako niekopalne źródła, których zasoby odnawiają się naturalnie w relatywnie krótkim czasie, co odróżnia je fundamentalnie od paliw kopalnych. Niniejszy artykuł odpowiada dokładnie na pytanie: które źródła energii nazywamy odnawialnymi oraz dlaczego właśnie one uznawane są za odnawialne w świetle aktualnej wiedzy i przepisów prawa.

Czym są odnawialne źródła energii?

Odnawialne źródła energii (OZE) to wszystkie te rodzaje zasobów energetycznych, które odtwarzają się w sposób ciągły w wyniku występowania naturalnych procesów przyrodniczych. Kluczowa cecha tych źródeł polega na tym, że ich wykorzystanie nie prowadzi do wyczerpywania się zasobu – nie występuje tutaj trwały deficyt energii[1][3][7].

W polskiej legislacji OZE są ściśle zdefiniowane w Ustawie o odnawialnych źródłach energii z dnia 20 lutego 2015 r., w której nazywane są „niekopalnymi źródłami energii odnawialnej”[1][4]. Takie podejście podkreśla kluczową różnicę wobec tradycyjnych paliw jak węgiel, ropa czy gaz, których ilość nie uzupełnia się w cyklach czasu istotnych dla przemysłu i społeczeństwa[3][5][6].

Dlaczego te źródła są uznawane za odnawialne?

Główny powód, dla którego pewne źródła energii określa się jako odnawialne, leży w ich powiązaniu z naturalnymi cyklami energetycznymi Ziemi. Pozyskiwana jest energia z procesów słonecznych, wiatrowych, wodnych czy biologicznych, a więc zjawisk nieprzerwanie zachodzących w przyrodzie, których skalę nie ogranicza ludzka eksploatacja[1][3][5].

Odnawialność wynika z mechanizmu nieustannego uzupełniania się tych źródeł – na przykład energia słoneczna dociera do powierzchni planety codziennie, wiatr jest efektem stałych różnic ciśnienia i temperatury, a cykle wodne napędzane są słońcem i grawitacją bez udziału człowieka[6]. Pozwala to zapewnić ich ciągłą dostępność bez powstawania deficytu surowca, co stanowi podstawowy warunek ich klasyfikacji do OZE[1][3].

Jakie typy źródeł energii zaliczamy do odnawialnych?

Do głównych typów odnawialnych źródeł energii zalicza się te, których pochodzenie i odnawialność są potwierdzalne naukowo. Są to między innymi: energia wiatru, promieniowania słonecznego, energia aerotermalna, geotermalna, hydrotermalna, hydroenergia, energia fal, prądów oraz pływów morskich, a także energia pozyskiwana z biomasy, biogazu rolniczego i biopłynów[1][2][4].

Wszystkie te kategorie są szczegółowo określone zarówno w polskich przepisach jak i w rozporządzeniach oraz dyrektywach Unii Europejskiej, które zobowiązują państwa członkowskie do wyraźnego rozróżniania tych technologii na potrzeby wsparcia publicznego i bilansowania zużycia energii[2][3].

Podstawowe koncepcje działania OZE

Odnawialne źródła wykorzystują niezakumulowaną energię słoneczną w różnych postaciach. Słońce dostarcza energii, która następnie jest przekształcana przez procesy naturalne w energię wiatrową, wodną, czy magazynowana w biomasie poprzez fotosyntezę[2][6]. Energię z OZE pozyskuje się również poprzez przetwarzanie ciepła Ziemi (geotermia) lub wykorzystując energię ruchów mas wodnych[3][5].

Procesy technologiczne obejmują zastosowanie turbin wiatrowych, ogniw fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych czy instalacji do spalania i fermentacji biomasy, często połączonych w hybrydowe systemy służące zwiększeniu efektywności pozyskania energii[1][4][5].

Znaczenie i rozwój OZE w Polsce

W Polsce OZE zdobywają rosnącą rolę w strukturze krajowego miksu energetycznego. Udział tych źródeł w bilansie zużycia energii finalnej brutto sukcesywnie wzrastał – od 2,65% w 2003 roku, przez blisko 9% w 2010 roku, aż po osiągnięcie unijnego celu 15% w 2020 roku[1][2][3]. Dominującym źródłem jest biomasa, która cechuje się niską emisją CO2. Ważne miejsce zajmuje też energia wiatrowa, słoneczna i wodna, z obowiązkiem zakupu energii wyprodukowanej z OZE przez wyznaczone podmioty[3][4].

Tempo rozwoju OZE wzmacniane jest działaniami legislacyjnymi – nowelizacje ustaw w latach 2018–2020 prowadzą do rozszerzania definicji i zakresu OZE, obejmując nowe rodzaje biomasy, hybrydowe instalacje oraz drewno energetyczne[3]. Polska polityka energetyczna i dyrektywy UE promują model energetyki rozproszonej, inwestycje w modernizacje instalacji oraz powiązania OZE z zieloną transformacją sektora[2][3][7].

Podsumowanie

Odnawialne źródła energii są nazywane tak, ponieważ pozyskują energię ze stałych i naturalnie odnawiających się cyklów przyrody, co zapewnia ich długoterminową dostępność i minimalizuje ryzyko deficytu surowca. OZE obejmują spektrum technologii i procesów opartych o solarną, wiatrową, wodną oraz biochemiczną energię środowiska. Ich rozróżnialność oraz rozwój znajdują silne podstawy w regulacjach prawnych i polityce rozwojowej krajowej oraz unijnej.

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/odnawialne-zrodla-energii-czym-sa-i-co-nalezy-o-nich-wiedziec
2. https://sozosfera.pl/zielona-energia/oze-w-polskim-prawie-co-zmienilo-sie-w-ciagu-ostatnich-15-lat/
3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Odnawialne_%C5%BAr%C3%B3d%C5%82a_energii
4. https://polenergia-sprzedaz.pl/blog/czym-sa-odnawialne-zrodla-energii/
5. https://www.cire.pl/pliki/2/oze_def_stand.pdf
6. https://journals.akademicka.pl/poliarchia/article/view/3769/3407
7. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary%3ARenewable_energy_sources%2Fpl
8. https://www.ecocomfort.pl/oze-czyli-co-to-sa-odnawialne-zrodla-energii/